On yıllardır sağlık sistemleri yatırımlarını teknoloji, ekipman ve altyapıya yönlendirdi. Ancak günümüzde en büyük darboğaz, makineler ya da yazılımlarda değil, klinik iş gücünde yaşanıyor.
Dünyada yaşlanan nüfus, sağlık hizmetlerine olan talebi hızla artırıyor. Ancak doktor ve sağlık personelinin sayısı bu hıza yetişemiyor. Pandemi sonrası dönemde mesleki tükenmişlik tavan yapmış durumda ve idari iş yükleri her geçen gün daha karmaşık hale geliyor.
Genç doktor nesli, sağlık sektöründeki insan kaynağı açığını kapatmaya yeterli olacak mı? Sonuç olarak, sağlık hizmeti talebiyle mevcut sistemin bu talebi karşılama kapasitesi arasındaki uçurum giderek büyüyor.
Bu noktada yapay zeka, artık yalnızca bir teknoloji deneyinden ibaret değil. Yapay zeka, hızla sağlık sistemlerinin yeni operasyonel altyapısı haline geliyor.
Yapay zeka, iş gücü sıkıntısına çözüm sunabilir mi?
ABD'nin en büyük sağlık kuruluşlarından Permanente Tıp Grubu'nun CEO'su Dr. Maria Ansari, bu sorunu şöyle özetliyor: "Nüfusun yaşlanma hızı, sağlık iş gücünün büyüme hızını geride bırakıyor."
Bu durum Permanente Tıp Grubu'nda iş yerinde tükenmişlik oranlarının artmasına, personel bağlılığının azalmasına ve çalışan sirkülasyonunun yükselmesine neden oluyor. Yapay zeka ise bir "gösteri teknolojisi" olmaktan çıkarak operasyonel baskılara doğrudan bir çözüm olarak devreye alınıyor.
Kliniklerde yapay zeka ile desteklenen otomatik kayıt tutma ve hasta iletişim sistemleri gibi araçlar, doktorların verimliliğini artırmayı, hasta deneyimini iyileştirmeyi ve personel değişim oranlarını düşürmeyi hedefliyor. Yapılan testler sonucunda doktorların günde bir ila iki saatlik iş yükünden kurtularak bu süreyi daha verimli alanlara kaydırabildiği görüldü. Eskiden bu süre esas olarak kayıt tutma ve evrak işleriyle harcanıyordu.
Hasta memnuniyeti artarken, doktorların görevde kalma oranı %66 yükseldi ve personel değişim oranında %2'lik bir düşüş sağlandı. Bu tür kazanımlar, yalnızca performansı artırmakla kalmıyor; aynı zamanda sistemin yapısal istikrarını da güçlendiriyor.
Daha düşük işe alım maliyetleri, bilgi birikiminin korunması ve hasta bakımında sürekliliğin sağlanması gibi avantajlarla yapay zeka kritik bir rol oynuyor.
Yapay zekanın kapsamı genişliyor
Yapay zekanın faydaları yalnızca idari yükleri hafifletmekle sınırlı kalmıyor. Tanısal görüntüleme gibi alanlarda da uzmanların yeteneklerini ve kapasitelerini ciddi anlamda genişletiyor.
Siemens Healthineers İnovasyon ve Teknoloji Kıdemli Başkan Yardımcısı Amira Romani'ye göre, yeni bir yapay zeka algoritması sayesinde manyetik rezonans görüntüleme (MR) tarama süreleri yaklaşık 10 dakikadan 2 dakikaya indirilebiliyor. Özellikle bazı İskandinav ülkelerinde bu teknoloji, tanı süreçlerinde aylar sürebilecek bekleme sürelerini tamamen ortadan kaldırdı.
Daha hızlı tarama döngüleri sayesinde aynı sayıda radyolog daha fazla hastaya hizmet sağlayabiliyor. Bu yenilikle uzmanlaşmış kapasite daha ölçeklenebilir bir hale geliyor.
Yapay zekanın operasyonel altyapıya dönüşümü
Springer Nature Sağlık bölümü CEO'su Cord Stahler’e göre yapay zeka artık bir "sistemler sistemi" haline geliyor. Bu sistemde, farklı yapay zeka modülleri birbirlerini gözlemleyip yönetiyor.
Bu yapılar, hem tıbbi kanıt üretim süreçlerini hızlandırabilir hem de idari işlemleri büyük ölçekte kolaylaştırabilir. Fakat en büyük sorun, teknolojinin kendisinde değil.
Buradaki asıl mesele, kuruluşların yapay zekayı operasyonel modellerine nasıl entegre ettiğidir. Yapay zekanın bağımsız bir çözüm olarak uygulanması küçük iyileştirmeler getirebilir. Ancak bunun bir operasyonel altyapı şeklinde ele alınması durumunda iş süreçlerinin, rollerin ve teşvik mekanizmalarının buna göre yeniden yapılandırılması gerekiyor.