Tütünle mücadelede Türkiye’de kapsamlı bir dönüşüm dönemi başlıyor. Avrupa ülkelerindeki uygulamaları örnek alan bu süreç, 41 maddeden oluşan geniş bir yasa teklif taslağıyla sigara kullanımını ve satışını ciddi şekilde sınırlandırmayı hedefliyor. Taslağa göre, tütün ürünleriyle ilgili yasaklar tüm ülkeye yayılırken, kurallara uymayanlara yönelik cezalar sert bir şekilde artırılacak. Özellikle 2040 yılı itibarıyla Türkiye'de sigara satışı tamamen yasaklanacak.
41 maddelik yasa taslağında sürücü koltuğundan eğlence mekanlarına, otellerden kamuya açık alanlara kadar birçok konuda önemli düzenlemeler öngörülüyor. Kurallara uyulmaması durumunda üretici firmalara 30 milyon TL’ye kadar ağır para cezaları uygulanacak. Ayrıca taslaktaki en dikkat çeken madde, sigara satışının 2040 sonrası tamamen yasaklanması ve tütün kullanımıyla ilgili yaptırımların katlanarak ağırlaşması.
Öne çıkan düzenlemelerle tütün ürünlerinin kullanımı, kamu binaları, eğitim ve sağlık kurumları, çocuk oyun alanları ve açık hava etkinlikleri gibi pek çok alanda yasaklanacak. Restoran ve kafelerde sigara kullanımı yalnızca yüzde 10'luk sınırı geçmeyen, dışarıdan görünmeyen, servis yapılmayan izole alanlarda mümkün olacak. Ayrıca bu alanlara 18 yaş altı kişilerin girmesi yasak olacak.
Otellerde ise sadece özel olarak ayrılmış odalarda tütün kullanımına izin verilecek. Taksiler dahil tüm toplu taşıma araçlarında ve sürücü koltuklarında sigara içmek kesinlikle yasaklanacak. Kamuya açık olmayan açık alanlarda bile tütün kullanımına yönelik ek sınırlamalar uygulanacak.
Denetimlerin daha etkin yürütülebilmesi adına "tütün denetim ekipleri" oluşturulacak. Bu ekipler doğrudan ceza kesme yetkisiyle sahada görev yapacak. Yasaklara uyan işletmelere ödüller sunulurken, kuralları ihlal eden bireylere 5 bin TL, işletmelere ise 50 bin TL’den başlayan cezalar verilecek. Satış, reklam ve standart dışı üretim ihlallerinde de cezalar ciddi seviyelere ulaşacak. Bu kapsamda uygunsuz üretim yapan firmalara en az 30 milyon TL ceza kesilecek; ihlallerin tekrarlanması halinde ise iş yerleri kapatılabilecek ve ruhsatları iptal edilebilecek.
Taslağa göre, tütün mamullerinin açıkta teşhir edilmesi tamamen ortadan kalkacak. Ürünler kapalı dolaplarda ve elektronik sistemler üzerinden satılarak doğrudan erişim engellenecek. Ayrıca satış sırasında yaş doğrulaması yapılması zorunlu hale gelecek.
Elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve nikotin içeren diğer sistemler de yeni düzenlemelere dahil edilerek “tütün ürünü” kapsamına alınacak. Böylece tüketimin artmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Buna ek olarak, çocukların tütün ürünlerine erişimini kısıtlamak amacıyla nakit parayla satış kaldırılacak ve alkol ile tütün ürünlerinin çocuklara satılmasına ilişkin cezalar ağırlaştırılacak. Çocuklara yasa dışı yollardan tütün ürünü satanlara 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası verilecek; suç işleyen işletmelerin satış belgeleri iptal edilecek.
Kurallara tekraren aykırı davranılması durumunda cezalar daha da sertleşecek. Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrar edilmesi halinde cezalar bir kat artırılırken, ilerleyen ihlallerde iş yerlerinin kapatılması ve sonunda ruhsat iptali gibi yaptırımlar uygulanacak.
Türkiye’de tütünle mücadelede devrim niteliği taşıyan bu geniş çaplı yasa değişikliğinin yakın zamanda Meclis’e sunularak yürürlüğe girmesi bekleniyor. Orta vadede kamusal alanlarda sigara kültürünü önemli ölçüde dönüştürmesi amaçlanan bu düzenlemelerle toplumsal sağlığın daha etkin şekilde korunması hedefleniyor.
Etiketler
Genel Haberler