Açlık sınırının altında yaşam mücadelesi veren milyonlarca emekliyi ilgilendiren bir gelişme daha yaşandı. Emekliler, kredi alırken attıkları bir imza ile maaşlarının dokunulmazlığını fiilen kaybedebilirler.
Milyonlarca kişiyi etkileyen bu yeni yargı kararı, bankalar ve emekliler arasındaki kredi ilişkilerinde önemli bir değişikliğe işaret ediyor. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, emeklilerin tüketici kredisi kullandıkları durumlarda, sözleşme sırasında verdikleri onayın banka tarafından maaş üzerinde bloke uygulanmasına olanak tanıyabileceğine hükmetti. Bu karar, emekli maaşlarının haczedilemezliği konusundaki mevcut korumayı "kişisel rıza" temelinde gevşetmiş oldu.
SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ İLKESİNE ATIF
Yargıtay’ın verdiği karar, Anayasa’nın çalışma ve sözleşme hürriyetini güvence altına alan 48. maddesine dayanıyor. Buna göre, emeklinin kredi çekerken imzaladığı sözleşme ile borcunu ödeyemediği takdirde bankanın maaş hesabında kesinti yapmasına izin vermesi durumunda, bu irade beyanı hukuken geçerli kabul edilecek. Sonuçta, bir imzayla emekli, maaşının dokunulmazlık hakkından feragat etmiş sayılacak.
HACİZ YASAĞINA YENİ BİR YORUM
Normal şartlarda, İcra ve İflas Kanunu kapsamında emekli maaşlarının (SGK borçları ve nafaka dışında) borçlunun rızası olmaksızın haczi mümkün değil. Ancak Yargıtay’ın içtihadına göre bu yeni uygulama, haciz işleminden ziyade taraflar arasında önceden yapılmış bir sözleşmenin gereğinin yerine getirilmesi olarak değerlendiriliyor. Bu durumda banka, icra dairesine başvurmaksızın doğrudan emekli maaşı üzerinde işlem yapabiliyor.
OLASI TEHLİKELER VE RİSKLER
Maaşın Tümü Risk Altında: Kararda bloke edilecek tutar için bir sınır belirtilmediğinden, borcun boyutuna bağlı olarak emekli maaşının tamamının kesilmesi ihtimali bulunuyor. Geri Dönüşü Zor Bir Süreç: Sözleşme sırasında verilen bu onaylar, borç ödenene kadar bankaya geniş tahsilat yetkisi sunuyor. Bu nedenle "Bilgim yoktu" veya "Sözleşmeyi okumadan imzaladım" gibi savunmalar mahkemelerce dikkate alınmayacak. Promosyon ve Banka Değişikliği Engeli: Bazı durumlarda bankalar, bu blokaj kararına dayanarak emeklilerin maaşlarını başka bir bankaya taşımalarını da engelleyebilir. Hukuk uzmanları ve tüketici hakları savunucuları, emeklilere özellikle "takas, mahsup ve rehin" gibi maddeleri dikkatlice incelemeleri gerektiği uyarısında bulunuyor. Küçük bir imza, emeklinin hayati gelir kaynağını tehlikeye atarak yaşam standartlarında ciddi zorluklara yol açabilir.