ABD Başkanı Donald Trump, petrol şirketlerinin "çok fazla para kazandığını" belirterek bu duruma olan rahatsızlığını ifade etti. Beyaz Saray'da gazetecilere konuşan Trump, kendisinin büyük bir serbest girişimci olarak bu eleştiriyi dile getiren son kişi olması gerektiğini söyledi. Enerji fiyatlarındaki düşüş, ara seçimlere üç ay kala Trump için kritik önem taşıyor; anketler Kongre'de Demokratların ciddi kazanımlar elde edebileceğini gösteriyor.
Trump’ın İran ile sürdürdüğü gerilim, küresel petrol fiyatlarını artırarak Amerikalı tüketicilerin mali yükünü yükseltti. Ancak bu yüksek fiyatlar petrol ihracatçılarına büyük kazanç sağladı ve Kasım ayındaki seçimlere odaklanan Trump için siyasi bir zorluk oluşturdu. Trump'ın "Bundan hoşlanmıyorum" açıklaması, gazetecilere petrol devlerine karşı olan duruşunu net bir şekilde gösterdi.
Suudi Arabistan merkezli dünya devi petrol şirketi Aramco, ikinci çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 33 artışla 33,4 milyar dolar kâr açıkladı. Bu dönemin geçen yıl ki kârı ise 25,2 milyar dolardı. Amerikalılar ise savaşın başından beri benzinin ortalama fiyatındaki yüzde 37'lik artışla yaşam maliyeti krizine karşı mücadele ediyor.
ABD-İran krizinin Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğini ciddi şekilde azalttığı bir dönemde Aramco, ExxonMobil ve Chevron gibi firmalar rekor kâr açıkladı. ExxonMobil’in ikinci çeyrek kârı geçen yılın aynı dönemine göre iki kattan fazla artarak 14,5 milyar dolara ulaştı. Chevron ise geçen yılın aynı dönemine göre dört kat artışla 12,1 milyar dolar kâr bildirdi. İngiliz enerji şirketi Shell de son çeyrek 10 milyar dolar civarında kâr elde ederek en yüksek ikinci çeyreklik kârını açıkladı.
Patlayan kârlar, küresel arz kısıtlandığında bilindik bir tabloyu yansıtıyor: Enerji fiyatları hızla artarken politikacılar tepki gösteriyor. 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası, dönemin ABD Başkanı Joe Biden enerji üreticilerine yönelik ‘savaş kârı’ eleştirisi yapmış ve beklenmedik kazanç vergisini gündeme getirmişti.
Küresel ölçekte belirgin olan Brent petrolün varil fiyatı, ABD ve İsrail'in İran'la savaşı öncesi 70 doların altında bulunuyordu. Çatışma sonrası üç hanelere çıkan fiyat, barış görüşmeleriyle dalgalandı. Salı itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık 80 dolar seviyesinde işlem görmekteydi, bu çatışma öncesine göre yüzde 14'lük bir artışı temsil ediyor.
Rystad Energy araştırma başkan yardımcısı Rahul Choudhary'e göre, Aramco'nun son kârları dizel gibi ürünlerin ihracatını artırmasına dayanmakta. Choudhary, bu yüksek gelirlerin sürdürülebilir olmadığını çünkü stokların azaldığını belirtti. Fiyatlar ABD-İran arasında bozulan ateşkesin ardından geriledi.
Suudi Arabistan, petrol ihracatının bir kısmını batıya yönlendirdi ve Kızıldeniz'de tankerlere yükleme başlattı fakat bu alan yeni bir kırılganlık haline geldi. İran destekli Husi militanlar Bab el-Mendeb Boğazı’nda Suudi gemilerine saldırıları üstlendi. Choudhary'ye göre bu durum Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz üzerinden ihraç ettiği ham petrolle ciddi oranda azalmaya neden oldu. Petrol şirketlerinin büyük kazançlarına devam edeceği bu senaryo, Trump’ın perakende fiyatlarını düşürme çağrılarına uyulmadıkça geçerli kalacak.