Kredi notu yüksek olsa bile, banka hesaplarında sanal bahis işlemleri, açıklamasız para transferleri ve düzensiz finansal hareketler bulunan kişilerin kredi ve kredi kartı başvuruları, bankalar tarafından olumsuz sonuçlanabiliyor. Günümüzde bankalar, geliştirdikleri yapay zeka destekli sistemlerle müşterilerinin hesap hareketlerini detaylı bir şekilde analiz ediyor.
Bankalar, kredi ve kredi kartı başvurularını değerlendirirken belirlediği kriterleri önemli ölçüde sıkılaştırmış durumda. Artık yalnızca kredi notu değil, müşterinin hesap hareketleri de mercek altına alınıyor. Özellikle sanal bahis siteleriyle ilişkili işlemler, kaynağı belli olmayan para transferleri ve düzenli olmayan para hareketleri, başvuruların reddedilme oranlarını artırıyor.
Son dönemde, yüksek kredi notuna rağmen bankalar tarafından reddedilen başvurularda önemli bir artış gözlemleniyor. Bankacılık uzmanları, bu durumun temel sebebi olarak müşterilerin banka hesaplarındaki kullanım alışkanlıklarına işaret ediyor.
DAVRANIŞSAL RİSK ANALİZİ TEKNOLOJİSİ KULLANILIYOR
Bankalar artık “davranışsal risk analizi” yöntemine dayalı bir sistem uygulamaya başladı. Bu yaklaşımla, müşterilerin banka hesaplarındaki para giriş ve çıkış düzenleri, harcama alışkanlıkları ve ödeme profilleri detaylı bir biçimde inceleniyor.
Düzenli maaş girişleri, faturaların zamanında ödenmesi ve öngörülebilir harcamalar düşük risk olarak değerlendirilirken; açıklaması olmayan para transferleri, ani finansal hareketler ve sanal bahis veya oyun ödemeleri gibi işlem türleri yüksek risk kategorisine alınıyor. Bankalar bu tür hareketlere, kredi geri ödeme potansiyelini olumsuz etkileyen ciddi uyarılar olarak bakıyor.
OTOMATİK SİSTEMLER VE KARA LİSTE MESELESİ
Bu analizlerin önemli bir kısmı otomatik sistemler aracılığıyla gerçekleştiriliyor. Kara para aklama ve finansal suçların takibi amacıyla kullanılan AML (Anti-Money Laundering) yazılımları sayesinde, müşterilerin geçmiş dönem hesap hareketleri ayrıntılı şekilde karşılaştırılıyor.
Yapay zeka destekli bu analiz süreçlerinde olağan dışı işlemler tespit edildiğinde müşteri “yüksek riskli” olarak işaretleniyor. Böyle bir işaretleme ise özellikle kredi ve kredi kartı başvurularında olumsuz sonuçlara yol açıyor ve taleplerin otomatik olarak reddedilmesine neden olabiliyor.
YAPAY ZEKA HESAP DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRİYOR
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Adli Bilişim Uzmanı Ali Murat Kırık’a göre günümüzde kredi notu tek başına yeterli görülmüyor. Kırık yaptığı açıklamada, düzenli bir gelir akışı, tahmin edilebilir harcamalar ve tutarlı para transferlerinin düşük risk algısı yarattığını belirtti. Bununla birlikte, gelire uyumsuz harcamaların ve riskli sektörlerle bağlantılı işlemlerin finansal değerlendirme sürecinde dezavantaj oluşturduğunu ifade etti.
GELİR MİKTARINDAN ÇOK GELİRİN KAYNAĞI ÖNEMLİ
Uzmanlar, teknolojik gelişmeler sayesinde bankaların müşterilerinin finansal davranışlarını geçmişe kıyasla çok daha ayrıntılı analiz edebildiklerini belirtiyor. Büyük veri teknolojileri ve yapay zeka çözümleriyle düzensiz para akışı, gelire uygun olmayan harcamalar veya riskli alanlarla ilişki gibi unsurlar otomatik olarak değerlendiriliyor.
KREDİ REDDİ KARARINA GÖTÜREN FAKTÖRLER
Bu analizler sonucunda elde edilen risk skoru, bireylerin kredi ve kredi kartı başvurularında belirleyici bir rolle öne çıkıyor. Bankacılık yetkililerine göre özellikle sanal bahis sitelerine yapılan ödemeler ve benzeri şüpheli işlemler, başvurular üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratıyor. Bu nedenle pek çok kişi farkında olmadan yaptığı finansal hareketlerle bankalar tarafından “kredi verilemez” listesine alınıyor.