Bu hamle, Kremlin'in devam eden çatışma ortamında dijital iletişimi kontrol etme ve "egemen" teknoloji kurallarını uygulama çabasını yansıtıyor.
Kremlin WhatsApp’ı engelledi: 100 milyondan fazla kullanıcı etkilendi
Kremlin Perşembe günü yaptığı açıklamada, aylarca süren artan baskı ve hukuki anlaşmazlıkların ardından Rusya'nın, ABD merkezli Meta Platforms tarafından işletilen mesajlaşma uygulaması WhatsApp'ı tamamen engellediğini doğruladı. Karar, Meta'nın yabancı teknoloji şirketlerinin kolluk kuvvetleriyle işbirliği yapmasını ve yasaklı içerikleri kaldırmasını gerektiren Rus yasalarına uymadığı yönündeki tekrarlanan suçlamaların ardından geldi.
Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Meta'nın yerel düzenlemelere uymayı reddetmesinin yetkililere başka seçenek bırakmadığını belirterek yasağı duyurdu. Rusları , "ulusal mesajlaşma uygulaması" ve yabancı platformlara yerli bir alternatif olarak tanıtılan devlet şirketi MAX'e geçmeye çağırdı.
100 MİLYONDAN FAZLA KULLANICI ETKİLENDİ
WhatsApp, Rusya’da en yaygın kullanılan mesajlaşma uygulamalarından biriydi. Kararla birlikte 100 milyondan fazla kullanıcının özel iletişim araçlarına erişiminin zorlaşacağı belirtiliyor.
Meta tarafı, kararın dijital haklar ve iletişim özgürlüğü açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini savunarak kullanıcıların güvenli iletişim imkanının sınırlandığını açıkladı.
ALTERNATİF OLARAK “MAX” UYGULAMASI
Kremlin Sözcüsü Peskov, vatandaşlara hükümet destekli Max isimli mesajlaşma uygulamasını alternatif olarak önerdi. Yetkililer bu platformu “ulusal mesajlaşma uygulaması” olarak tanımlarken, eleştirmenler uygulamanın devlet gözetimini artırabileceği yönünde endişeler dile getiriyor.
Peskov, vatandaşları platformu benimsemeye teşvik ederken, "MAX erişilebilir bir alternatif... ulusal bir mesajlaşma uygulaması" dedi.
Ancak eleştirmenler, MAX'ın bir gözetleme aracı olarak işlev gördüğünü öne sürüyor ; yetkililer ise bu iddiayı reddediyor. Uygulama, birçok devlet hizmetini entegre ediyor ve yetkililer tarafından kullanıcıların günlük yaşamını kolaylaştırmanın bir yolu olarak sunuluyor.
"Egemen" Bir İnternet İçin Daha Geniş Kapsamlı Bir Çaba
WhatsApp yasağı, Rusya'nın egemen bir iletişim altyapısı kurma çabalarının son adımıdır ; bu dijital ekosistemde yabancı teknoloji şirketleri Rus yasalarına sıkı sıkıya uymak zorundadır, aksi takdirde iletişimleri kesilecektir. Bu strateji, devam eden çatışmalar ve artan güvenlik endişeleri ortamında yoğunlaşmıştır.
WhatsApp daha önce Rus düzenleyiciler tarafından hedef alınmış ve Meta Russia aşırılıkçı bir örgüt olarak tanımlanmıştır . Şirket, hizmetini engelleme girişiminin kullanıcıların özel ve güvenli iletişimlerine erişimini zedeleyeceği konusunda defalarca uyarıda bulunmuştur.
WhatsApp yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Rus hükümeti, insanları devlet kontrolündeki bir gözetim uygulamasına yönlendirmek amacıyla WhatsApp'ı tamamen engellemeye çalıştı… 100 milyondan fazla kullanıcıyı özel ve güvenli iletişimden izole etmeye çalışmak geriye doğru bir adımdır ve Rusya'daki insanlar için daha az güvenliğe yol açabilir.”
Teknik Önlemler ve Kullanıcı Etkisi
Yasağın ardından, WhatsApp ile ilişkili birçok alan adı Rusya'nın ulusal alan adı kayıtlarından kaldırıldı. Bu durum, ülke içindeki cihazların WhatsApp'ın IP adreslerini almasını engelledi ve kullanıcılar sanal özel ağ (VPN) kullanmadıkça erişimi fiilen kesti .
Rusya'nın iletişim düzenleme kurumu Roskomnadzor, son gelişmeyle ilgili henüz bir açıklama yapmadı.
Devam Eden Kısıtlamalar ve Daha Önceki Uyarılar
WhatsApp'a yönelik kısıtlamalar Ağustos ayında başladı; Roskomnadzor, yabancı mesajlaşma uygulamalarını dolandırıcılık ve terörizm vakalarıyla ilgili verileri kolluk kuvvetleriyle paylaşmamakla suçlayarak uygulamada arama yapmayı imkansız hale getirdi. Aralık ayına gelindiğinde, düzenleyici kurum, devam eden yasal ihlalleri ve uygulamanın terör eylemleri düzenlemek, eleman temin etmek ve dolandırıcılık için kullanıldığı iddialarını gerekçe göstererek platformu kademeli olarak kısıtlamak için daha fazla önlem açıkladı.
Rus mahkemeleri, yasaklı içerikleri kaldırmadığı gerekçesiyle WhatsApp'a defalarca para cezası verdi ve yetkililer şirketin Rusya'da yerel bir temsilcilik kurmasını şart koştu; WhatsApp ise bu şartı yerine getirmeyi reddetti.
Kullanıcılar Şu Anda Ne Yapıyor?
Aralık ayındaki kısıtlamalardan bu yana birçok Rus, WhatsApp'a yalnızca VPN'ler aracılığıyla erişmeye devam ediyor. Diğerleri ise alternatif mesajlaşma platformlarına yöneldi. Ancak Telegram gibi rakipler bile devletten benzer bir baskıyla karşı karşıya kalıyor; bu da Kremlin'in dijital iletişimi kontrol etme çabasının uzun vadeli bir eğilim olarak kalacağını gösteriyor.
Rus hükümeti çevrimiçi platformlar üzerindeki kontrolünü sıkılaştırırken, bu adım küresel internet ile gizlilik ve özgür erişimden ziyade uyumluluğu ve gözetimi önceliklendiren devlet kontrolündeki iletişim ortamı arasındaki genişleyen dijital uçurumu vurguluyor.