İran lideri Ali Hamaney ve Eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad öldü, çatışmalar sürüyor

İran devlet televizyonu, ülkenin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in hayatını kaybettiğini duyurdu.

Hamaney'in dün gerçekleşen saldırılar sonucunda sabah saatlerinde öldüğü bildirildi. Öte yandan, İsrail’den yapılan açıklamalarda, gerçekleştirilen saldırıların ardından Hamaney’in ölümünün tahmin edildiği ifade edilmişti.

Bu gelişmenin ardından ülkede 40 gün sürecek resmi yas ve 7 gün ulusal tatil ilan edildiği belirtildi. Ayrıca, Hamaney’in vefatının ardından geçiş dönemini yönetmek amacıyla, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın da içinde bulunduğu üç kişilik bir geçici konsey oluşturuldu.

İran yasalarına göre, yeni dini liderin seçimi için 88 kişiden oluşan Uzmanlar Meclisi’nin hızlı bir şekilde harekete geçmesi gerekiyor.

Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Hamaney’in öldürüldüğü saldırıları "Tüm Müslümanlara karşı savaş ilanı" olarak değerlendirerek sert bir açıklama yaptı. Televizyon üzerinden halka seslenen Pezeşkiyan, bu saldırıyı tüm Müslümanlar ve özellikle Şii topluluklar için açık bir tehdit olarak gördüklerini belirtti. Ayrıca, İran’ın saldırıları gerçekleştirenlerden intikam almayı hakkı ve görevi olarak gördüğünü ifade etti.

İran’ın yarı resmi haber ajansı ISNA’ya göre, Hamaney’in ölümü sonrası Ali Rıza Arifi, geçici olarak dini liderin görevlerini üstlenmek üzere oluşturulan konseyde yer aldı. Fakih sıfatıyla İran Cumhurbaşkanı ve yargı organlarının başkanıyla birlikte geçiş sürecinde önemli bir rol üstlenecek olan Arifi, aynı zamanda İran’ın dini eğitim sisteminin başındaki isim olarak biliniyor. Arifi, Uzmanlar Meclisi tarafından yeni dinî lider seçilecek potansiyel adaylar arasında yer alıyor.

Bu duyurunun ardından Pakistan’da büyük çaplı protestolar başladı. Karaçi’de bulunan ABD Konsolosluğu’na öfkeli bir grup tarafından baskın düzenlendi. Protestocular bina camlarını kırarken güvenlik güçleri olaylara müdahale etti. Çatışmalarda en az dokuz kişinin öldüğü, yirmi beş kişinin ise yaralandığı bildirildi. Pakistan’daki Şii topluluk, yaklaşık ülkenin %15'ini oluşturarak bu gruptaki en kalabalık nüfuslardan birine sahip durumda.

İran Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Ali Laricani ise sosyal medya üzerinden Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’i hedef alan tehdit dolu açıklamalar yaptı. İran’ın dün bu iki ülkeye füze saldırısı düzenlediğini ifade eden Laricani, "Bugün çok daha sert bir şekilde karşılık vereceğiz" dedi.

Saldırılar sırasında İran Genelkurmay Başkanı Abdurrahim Musavi ve Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Muhammed Pakpur’un hayatını kaybettiği aktarıldı. İran’ın resmi haber ajansı IRNA’ya göre, Savunma Konseyi toplantısı hedef alınmış ve Musavi ile Pakpur bu saldırıda ölmüştü. Aynı saldırıda Konsey Genel Sekreteri Ali Şemhani ile Lojistik Destek Sorumlusu Aziz Nasırzade'nin de hayatını kaybettiği duyuruldu.

Diğer yandan İran devlet haber ajansı ILNA’nın aktardığı bilgide, ABD ve İsrail tarafından düzenlenen hava saldırılarında eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’ın da yaşamını yitirdiği açıklandı. Ahmedinejad’ın Tahran’ın doğusundaki evinde gerçekleşen saldırıda korumasıyla birlikte öldüğü belirtildi.

İran'ın 9. Cumhurbaşkanı Mahmut Ahmedinejad

Popülist yaklaşımları ve Batı karşıtlığıyla bilinen Ahmedinejad, 2005-2013 yılları arasında cumhurbaşkanlığı görevini yürütmüştü. Özellikle İsrail’e yönelik sert söylemleri ve Holokost’u reddetmesi nedeniyle uluslararası arenada tecrit edilen Ahmedinejad’ın nükleer politikası ülkeye ağır yaptırımlar getirmiş, bunun sonucunda ekonomik kriz yaşanmıştı. Görev süresi boyunca destekçilerini giderek kaybeden Ahmedinejad, muhafazakâr çevreler arasında dahi tartışmalı bir figür haline gelmişti. Siyasete geri dönme girişiminde 2017 yılında yeniden cumhurbaşkanlığına aday olmuş ancak bu başvurusu reddedilmişti.