ABD ile İran anlaştı

ABD ile İran arasında uluslararası kamuoyunun büyük ilgiyle takip ettiği görüşmelerde nihayet anlaşmaya varıldı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, imza töreninin 19 Haziran’da İsviçre’de düzenleneceğini duyurdu. Anlaşmayı taraflar da onayladı. ABD Başkanı Donald Trump ve İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, mutabakatın sağlandığını kamuoyuna açıkladı. Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki ABD deniz ablukasının kaldırılması yönünde talimat verdiğini belirterek, boğazın 19 Haziran’da tamamen açılacağını duyurdu.

28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırılarla başlayan savaşın sonunda barış sağlandı. Uzun süredir devam eden geçici ateşkesin ardından, taraflar savaşı kalıcı olarak sonlandıracak bir anlaşmaya ulaştıklarını aktardı. Anlaşma haberi Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından duyuruldu. Şerif açıklamasında yoğun müzakerelerin sonuçlandığını ve sürece katkı sunan ülkelerin önemini vurguladı:

"Değerli görüşmelerin ardından, Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti arasında Barış Anlaşması’na varmış bulunuyoruz. Her iki taraf, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etti. Resmi imza töreni, 19 Haziran Cuma günü İsviçre’de gerçekleştirilecek."

Anlaşmaya arabuluculuk eden ülkelere de teşekkürlerini sunan Şerif, diplomatik çabalarla başarıya ulaşan bu süreçte Katar, Suudi Arabistan ve Türkiye’nin üstlendikleri etkin rolün altını çizdi. Özellikle Katar’ın liderliğine övgüde bulunan Şerif, Suudi Arabistan ve Türkiye’nin de vizyoner yaklaşımlarına dikkat çekti.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesinin ardından arabulucuların çeşitli toplantılar düzenleyeceğini ifade eden Şerif, bu toplantıların hem teknik detayların ele alınmasını hem de resmi imza törenine zemin oluşturmasını amaçladığını belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın İran limanlarına yönelik ABD ablukasına da son vereceğini açıkladı. Sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda Trump, Hürmüz Boğazı’nın serbest deniz trafiğine tamamen açılacağını ve ABD Deniz Kuvvetleri’nin uyguladığı ablukayı kaldırdığını bildirdi. Bu süreci yürüten tüm tarafları tebrik eden Trump, “Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın; petrol akışı başlasın” ifadelerini kullanarak mutabakatın ekonomik yansımalarını işaret etti.

Bu önemli adımın bölgedeki istikrar için tarihi bir fırsat sunduğunu belirten Trump, önceki birçok başkanın İran’la barış yapmayı denediğini ancak başarılı olamadığını vurguladı. Bu anlaşmanın bölge liderleri için “gerçek barışa ulaşma” yolunda kritik bir sayfa açtığını ifade etti.

İran cephesinden de anlaşmanın kabul edildiği yönünde açıklamalar geldi. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD ile yapılan mutabakat zaptının metninin nihai haline ulaştığını ve İsviçre'de imzalanacağını doğruladı. İran basınına konuşan Garibabadi, 60 günlük müzakereler sonucunda sağlanan bu uzlaşı çerçevesinde Amerika’nın savaşı bitirmek, ambargoları kaldırmak ve bloke edilen İran varlıklarını serbest bırakmak gibi taahhütlerini yerine getireceğini belirtti.

19 Haziran’daki resmi imza töreniyle birlikte bölgedeki dengeleri değiştirecek olan anlaşmanın hayata geçirilmesi bekleniyor. Taraflar arasındaki bu tarihi hamlenin küresel anlamda nasıl etkiler yaratacağı ise şimdiden büyük merak konusu.

Hangi Konular Müzakere Edilecek?

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Garibabadi, anlaşmanın imzalanmasının ardından 60 günlük bir süre içinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizmaları gibi konuların ele alınacağını belirtti.

Garibabadi, anlaşmanın Lübnan’ı da kapsadığını ve "Lübnan dahil olmak üzere çeşitli cephelerdeki savaş ve askeri operasyonlara derhal ve kalıcı olarak son verileceğini" dile getirdi. Ayrıca, anlaşma metninin İran’ın tüm kritik görüşlerini içerdiğini ifade ederken, metnin 19 Haziran’daki imza töreninden önce kamuoyuyla paylaşılacağını bildirdi.

İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırısı sonrasında İran Silahlı Kuvvetleri’nin karşılık vermeye hazırlandığını aktaran Garibabadi, bu tutumun ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail'e dair aldığını ifade ettiği pozisyon üzerinde etkili olduğunu ve bu yaklaşımın anlaşma metnindeki bazı konuların ilerlemesine yardımcı olduğunu söyledi. Bununla birlikte, İran Silahlı Kuvvetleri’nin her türlü düşman planına karşı her zaman hazırlıklı olduğu vurgulandı.

Trump ve Netanyahu Telefonda Görüştü

ABD Başkanı Donald Trump'ın, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği bir telefon görüşmesinde, İran ile yapılacak anlaşmaya dair kararlılığını dile getirdiği bildirildi. Yedioth Ahronot gazetesinin haberine göre, Netanyahu’nun bu görüşme için güvenlik kabinesiyle yaptığı toplantıyı yarıda kestiği ifade ediliyor. Telefon konuşmasında Trump'ın Netanyahu’ya İran’la yapılacak anlaşmanın hemen aynı gece imzalanabileceği bilgisini verdiği belirtildi.

Bunun yanında İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz’ın da ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiği ifade edildi.

Avrupa: İran Nükleer Silah Edinmemeli

Birleşik Krallık, Fransa, Almanya ve İtalya’dan oluşan E4 ülkeleri, ABD ile İran arasında yapılan savaşın sona erdirilmesine yönelik anlaşmaya atıfta bulunarak, Tahran’ın nükleer programı çerçevesinde atacağı adımlara bağlı olarak yaptırımların kaldırılmasına sıcak baktıklarını duyurdu. Liderler tarafından yapılan ortak açıklamada, “İran asla nükleer silah edinmemelidir. Bu hedef doğrultusunda ABD, İran ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile çalışmaya hazırız” ifadelerine yer verildi.